(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 085

॥ శ్రీః ॥
7.85. అధ్యాయః 085
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ధృతరాష్ట్రేణ పుత్రాన్ప్రతి శోచనపూర్వకం సంజయంప్రత్యభిమన్యునిధనానంతరీయకయుద్ధకథనచోదనా॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-85-0x(4484)(47904)
శ్వోభూతే కిమకార్షుస్తే దుఃఖశోకసమన్వితాః।
అభిమన్యౌ హతే తత్ర కైర్వాఽయుధ్యంత పాండవాః॥ 7-85-1(47905)
జానంతస్తస్య కర్మాణి కురవః సవ్యసాచినః।
కథం తత్కిల్బిషం కృత్వా నిర్భయా బ్రూహి మామకాః॥ 7-85-2(47906)
పుత్రశోకాభిసంతప్తం క్రుద్ధం మృత్యుమివాంతకం।
ఆయాంతం పురుషవ్యాఘ్రం కథం దదృశురాహవే॥ 7-85-3(47907)
కపిరాజధ్వనం సంఖ్యే విధున్వానం మహద్ధనుః।
దృష్ట్వా పుత్రపరిద్యూనం కిమకుర్వత మామకాః॥ 7-85-4(47908)
కింతు సంజయ సంగ్రమే వృత్తం దుర్యోధనం ప్రతి।
పరిదేవో మహానద్య శ్రూయతే హి గృహేగృహే॥ 7-85-5(47909)
భూయాఞ్శబ్దానతీత్యాన్యాఞ్శబ్దః సైంధవవేశ్మని।
పౌరాణికానాం తూర్యాణాం శంఖదుందుభిఘోషవాన్॥ 7-85-6(47910)
సూతమాగధబందీనాం నర్తకానాం చ నిఃస్వనః।
సోఽద్య న శ్రూయతే శబ్దః సూత పుత్ర యథా పురా॥ 7-85-7(47911)
శబ్దో నానావిధోఽభీష్టమభవద్యత్ర మే శ్రుతః।
దీనానామద్య తం శబ్దం న శృణోమి సమీరితం॥ 7-85-8(47912)
నివేశనే సత్యధృతేః సోమదత్తస్య సంజయ।
ఆసీనోఽహం పురా తాత శబ్దమశ్రౌషముత్తమం॥ 7-85-9(47913)
తదద్య పుణ్యహీనోఽహమార్తస్వరనినాదితం।
నివేశనం గతోత్సాహం వికృతం తాత లక్షయే॥ 7-85-10(47914)
వివింశతేర్దుర్ముఖస్య చిత్రసేనవికర్ణయోః।
అన్యేషాం చ సుతానాం మే న తథా శ్రూయతే ధ్వనిః॥ 7-85-11(47915)
బ్రాహ్మణఆః క్షత్రియా వైశ్యా యం శిష్యాః పర్యుపాసతే।
ద్రోణపుత్రం మహేష్వాసం పుత్రాణాం మే పరాయణం॥ 7-85-12(47916)
వితండాలాపసంలాపైర్ద్రుతవాదిత్రవాదితైః।
గీతైశ్చ వివిధైరిష్టై రమతే యో దివానిశం॥ 7-85-13(47917)
ఉపాస్యమానో బహుభిః కురుపాండవసాత్వతైః।
శ్లక్ష్ణస్తస్య గృహే శబ్దో నాద్య ద్రౌణేర్యథా పురా॥ 7-85-14(47918)
ద్రోణపుత్రం మహేష్వాసం గాయనా నర్తకాశ్చ యే।
అత్యర్థముపతిష్ఠంతి తేషాం న శ్రూయతే ధ్వనిః॥ 7-85-15(47919)
విందానువిందయోః సాయం శిబిరే యో మహాధ్వనిః।
శ్రూయతే సోఽద్య న తథా కేకయానాం చ వేశ్మసు॥ 7-85-16(47920)
నిత్యం ప్రముదితానాం చ తాలగీతస్వనో మహాన్।
నృత్యతాం శ్రూయతే తాత గణానాం సోఽద్య న స్వనః॥ 7-85-17(47921)
సప్తతంతూన్వితన్వానా యాజకా యముపాసతే।
సౌమదత్తిం శ్రుతనిధిం తేషాం న శ్రూయతే ధ్వనిః॥ 7-85-18(47922)
జ్యాఘోషో బ్రహ్మఘోషశ్చ తోమరాసిరథధ్వనిః।
ద్రోణస్యాసీదవిరతో గృహే తం న శృణోంయహం॥ 7-85-19(47923)
నానాదేశసముత్థానాం గీతానాం యోఽభవత్స్వనః।
వాదిత్రనాదితానాం చ సోఽద్య న శ్రూయతే మహాన్॥ 7-85-20(47924)
యదాప్రభృత్యుపప్లువ్యాచ్ఛాంతిమిచ్ఛంజనార్దనః।
ఆగతః సర్వభూతానామనుకంపార్థమచ్యుతః॥ 7-85-21(47925)
తతోఽహమబ్రువం సూత మందం దుర్యోధనం తదా।
వాసుదేవేన తీర్థేన పుత్ర సంశాంయ పాండవైః॥ 7-85-22(47926)
కాలప్రాప్తమహం మన్యే మా త్వం దుర్యోధనాతిగాః।
`సంశాంయ భ్రాతృభిస్తైస్తు క్షత్రియానభిపాలయ'॥ 7-85-23(47927)
శమం చేద్యాచమానం త్వం ప్రత్యాఖ్యాస్యసి కేశవం।
హితార్థమభిజల్పంతం న తవాస్తి రణే జయః॥ 7-85-24(47928)
ప్రత్యాచష్ట స దాశార్హమృషభం సర్వధన్వినాం।
అనునేయాని జల్పంతమనయాన్నాన్వపద్యత॥ 7-85-25(47929)
`కర్ణదుఃశాసనమతః సౌబలస్య చ దుర్మతేః।
ప్రత్యాఖ్యాతో మహాబాహుఃకులాంతకరణేన వై'॥ 7-85-26(47930)
తతో దుఃశాసనస్యైవ కర్ణస్య చ మతం ద్వయోః।
అన్వవర్తత మాం హిత్వా కృష్టః కాలేన దుర్మతిః॥ 7-85-27(47931)
న హ్యహం యుద్ధమిచ్ఛామి విదురో ద్రోణ ఏవ వా।
బాహ్లీకః సోమదత్తో వా భీష్మో ద్రౌణాయనిస్తథా॥ 7-85-28(47932)
శలో భూరిశ్రవాశ్చైవ పురుమిత్రో వివింశతిః।
జయః కృపో వా ధర్మాత్మా యే చాన్యే మమ బాంధవాః॥ 7-85-29(47933)
ఏతేషాం మతమాస్థాయ యది వత్స్యతి పుత్రకః।
ఏతేభ్యశ్చ మదూర్ధ్వం చ అభోక్ష్యద్వసుధామిమాం॥ 7-85-30(47934)
శ్లక్ష్ణా మధురసంభాషా జ్ఞాతిమధ్యే ప్రియంవదాః।
కులీనాః సంమతాః ప్రాజ్ఞాః సుఖం జీవంతి మానవాః। 7-85-31(47935)
ధర్మాపేక్షీ నరో నిత్యం సర్వత్ర లభతే సుఖం।
ప్రేత్యభావే చ కల్యాణం ప్రసాదం ప్రతిపద్యతే॥ 7-85-32(47936)
అర్హాస్తే పృథివీం భోక్తుం సమర్థాః సాధనేఽపి చ।
తేషామపి సముద్రాంతా పితృపైతామహీ మహీ॥ 7-85-33(47937)
`న చ త్వాఽభిభవిష్యంతి హిత్వా ధర్మం పృథాత్మజాః।
నియుజ్యమానాః స్థాస్యంతి పాండవా ధర్మవర్త్మని॥ 7-85-34(47938)
సంతి మే జ్ఞాతయస్తాత యేషాం శ్రోష్యంతి పాండవాః।
శల్యస్య సోమదత్తస్య భీష్మస్య చ మహాత్మనః॥ 7-85-35(47939)
ద్రోణస్యాథ వికర్ణస్య బాహ్లీకస్య కృపస్య చ।
అన్యేషాం చైవ వృద్ధానాం భరతానాం మహాత్మనాం।
త్వదర్థమబ్రవం తాత న జహుర్వచనాని తే॥ 7-85-36(47940)
కం వా త్వం మన్యసే తేషాం యస్త్వాం బ్రూయాదతోఽన్యథా।
కృష్ణో న ధర్మం సంజహ్యాత్సర్వే తే హి తదన్వయాః॥ 7-85-37(47941)
మయాఽపి చోక్తాస్తే వీరా వచనం ధర్మసంహితం।
నాన్యథా ప్రకరిష్యంతి ధర్మాత్మానో హి పాండవాః॥ 7-85-38(47942)
ఇత్యహం విలపన్సూత బహుశః పుత్రముక్తవాన్।
న చ మే శ్రుతవాన్మూఢో మన్యే కాలస్య పర్యయం॥ 7-85-39(47943)
వృకోదరార్జునౌ యత్ర వృష్ణివీరశ్చ సాత్యకిః।
ఉత్తమౌజాశ్చ పాంచాల్యో యుధామన్యుశ్చ దుర్జయః॥ 7-85-40(47944)
ధృష్టద్యుంనశ్చ దుర్ధర్షః శిఖండీ చాపరాజితః।
అశ్మకాః కేకయాశ్చైవ క్షత్రధర్మా చ సౌమకిః॥ 7-85-41(47945)
చైద్యశ్చ చేకితానశ్చ పుత్రః కాశ్యస్య చాభిభూః।
ద్రౌపదేయా విరాటశ్చ ద్రుపదశ్చ మహారథః॥ 7-85-42(47946)
యమౌ చ పురుషవ్యాఘ్రౌ మంత్రీ చ మధుసూదనః।
క ఏతాంజాతు యుధ్యేత లోకేఽస్మిన్వై జిజీవిషుః॥ 7-85-43(47947)
దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణాన్ప్రసహేద్వా పరాన్మమ।
అన్యో దుర్యోధనాత్కార్ణాచ్ఛకునేశ్చాపి సౌబలాత్।
దుఃశాసనచతుర్థానాం నాన్యం పశ్యామి పంచమం॥ 7-85-44(47948)
యేషాం వచనకృత్స స్యాద్విష్వక్సేనో రథే స్థితః।
సన్నద్ధశ్చార్జునో యోద్ధా తేషాం నాస్తి పరాజయః॥ 7-85-45(47949)
తథా మమ విలాపానాం నాయం దుర్యోధనః స్మరేత్।
హతౌ హి పురుషవ్యాఘ్రౌ భీష్మద్రోణౌ త్వమాత్థ వై॥ 7-85-46(47950)
తేషాం విదురవాక్యానాముక్తానాం దీర్ఘదర్శనాత్।
దృష్ట్వేమాం ఫలనిర్వృత్తిం మన్యే శోచంతి పుత్రకాః॥ 7-85-47(47951)
సేనాం దృష్ట్వాఽభిభూతాం మే శైనేయేనార్జునేన చ।
శూన్యాందృష్ట్వా రథోపస్థాన్మన్యే శోచంతి పుత్రకాః॥ 7-85-48(47952)
హిమాత్యయే యథా కక్షం శుష్కం వాతేరితో మహాన్।
అగ్నిర్దహేత్తథా సేనాం మామికాం స ధనంజయః॥ 7-85-49(47953)
ఆచక్ష్వ మమ తత్సర్వం కుశలో హ్యసి సంజయ।
యదోపయాతాః సాయాహ్నే కృత్వా పార్థస్య కిల్బిషం॥ 7-85-50(47954)
అభిమన్యౌ హతే తాత కథమాసీన్మనో హి వః॥ 7-85-51(47955)
న జాతు తస్య కర్మాణి యుధి గాండీవధన్వనః।
అపకృత్య మహత్తాత సోఢుం శక్ష్యంతి మామకాః॥ 7-85-52(47956)
కిన్నుః దుర్యోధనః కృత్యం కర్ణః కృత్యం కిమబ్రవీత్।
దుఃశాసనః సౌబలశ్చ తేషామేవం గతే సతి॥ 7-85-53(47957)
సర్వేషాం సమవేతానాం పుత్రాణాం మమ సంజయ।
యద్వృత్తం తాత సంగ్రామే మందస్యాపనయైర్భృశం॥ 7-85-54(47958)
లోభానుగస్య దుర్బుద్ధేః క్రోధేన వికృతాత్మనః।
రాజ్యకామస్య మూఢస్య రాగోపహతచేతసః।
దుర్నీతం వా సునీతం వా తన్మమాచక్ష్వ సంజయ॥ ॥ 7-85-55(47959)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి పంచాశీతితమోఽధ్యాయః॥ 85 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-85-4 పుత్రపరిద్యూనం పుత్రవధదుఃఖితం॥
5-85-13 స్వపక్షస్థాపనహీనః ప్రతిపక్షే ప్రతిక్షేపో వితండా। అలాపో భాషణం।
సంలాపో మేథో భాషణం॥
5-85-17 గణానాం సంఘానాం॥
5-85-22 తీర్థేన నిదానేన ఉపాయేన వా॥
5-85-23 కాలప్రాప్తం సమయోచితం॥
5-85-25 అనునేయని అనుకూలాని॥
5-85-31 శ్లక్ష్ణ ఋజవః॥
5-85-33 సాధనే స్వీకరణే॥
5-85-44 దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణాః సంహరేయురరిందమాః ఇతి క.ట.పాఠః॥
5-85-47 దీర్ఘదర్శనాదనాగతానుసంధానాత్॥
5-85-52 మహదత్యర్థం॥
5-85-53 తేషాం మధ్యే॥
5-85-55 రాగో మాత్సర్థం రాగస్తు మాత్సర్యే ఇతి మేదినీ॥
5-85-85 పంచాశీతితమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.